TCMB EVDS-MCP'yi Devreye Aldı: Merkez Bankası Verileri Artık ChatGPT ve Claude'da
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 26 Ekim 2026 tarihli 2026-46 sayılı basın duyurusuyla EVDS-MCP'yi devreye aldı. Böylece döviz kurlarından enflasyon beklentilerine, faiz oranlarından Konut Fiyat Endeksi'ne kadar Elektronik Veri Dağıtım Sistemi'ndeki (EVDS) ekonomik ve finansal veriler; ChatGPT, Claude, Claude Code, Gemini CLI ve LM Studio gibi MCP destekli yapay zekâ araçlarından doğal dille sorgulanabilir hâle geldi.
EVDS-MCP nedir?
MCP (Model Context Protocol), yapay zekâ modellerinin dış veri kaynaklarına ve araçlara standart bir yöntemle bağlanmasını sağlayan açık bir protokol. EVDS-MCP ise TCMB'nin bu protokol üzerinden sunduğu resmi sunucu. Kendi başına bir sohbet ekranı ya da yapay zekâ modeli değil; kullandığınız yapay zekâ uygulaması ile EVDS arasında bir köprü görevi görüyor.
TCMB, 1993'ten bu yana açık veri platformu olarak sunduğu EVDS'yi Ocak 2026'da EVDS 3 ile yenilemişti. EVDS-MCP, bu platformun veri erişim kanallarını yapay zekâ araçlarını da kapsayacak şekilde genişletiyor.
Ne işe yarıyor?
Bugüne kadar EVDS'den veri almak için seri kodunu bulmak, veriyi Excel'e indirmek ya da API için kod yazmak gerekiyordu. Artık yapay zekâ aracınıza şöyle bir cümle yazmanız yeterli:
-
"2024'ten bu yana dolar ve euro kurundaki değişimi aylık bazda grafikte göster."
-
"Son bir yılda Konut Fiyat Endeksi ile yeni kiracı endeksini karşılaştır."
-
"Piyasa katılımcılarının 12 ve 24 ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentilerini son iki yıl için aylık olarak getir."
-
"EVDS'de ödeme sistemleriyle ilgili hangi seriler var?"
Model, sorunuza uygun kategoriyi, veri grubunu ve seriyi kendisi bulup veriyi çekiyor; sonucu tablo, grafik ya da yorumlu analiz olarak sunuyor.
EVDS-MCP ile hangi verilere erişilebiliyor?
X'te ilk denemeyi paylaşan Alp Işık, bağlantıyı kurduktan sonra yapay zekâya "Hangi verilere bakabiliyoruz?" diye sordu ve 34 kalemlik bir liste aldı. Bu liste resmi ve eksiksiz bir katalog değil, ama en çok ihtiyaç duyulan verilerin büyük kısmının erişilebilir olduğunu gösteriyor:
| Alan | Veriler | Sıklık |
|---|---|---|
| Kur ve emtia | Döviz kurları; reel efektif kur; altın ve gümüş (BIST); Brent petrol | Günlük / aylık / iş günü |
| Faiz ve piyasa | Politika faizi (BIS kaynaklı); TCMB fonlama maliyeti; TLREF / gecelik repo; reeskont ve avans faizi; DİBS gösterge değeri; mevduat / kredi faizi; BIST 100 ve sektör endeksleri | Günlük / haftalık / aylık |
| Rezerv ve portföy | TCMB brüt rezervleri; yabancıların hisse ve DİBS portföyü; bankacılıkta gün başı likidite | Haftalık / iş günü |
| Enflasyon | TÜFE; çekirdek TÜFE; yurt içi ÜFE; enflasyon beklentisi (piyasa / hanehalkı) | Aylık |
| Konut | Konut fiyat ve yeni kira endeksi; konut satışları | Aylık |
| Büyüme ve reel sektör | GSYH büyümesi; sanayi üretimi; kapasite kullanım oranı; tüketici / reel kesim güveni; işsizlik oranı; elektrik tüketimi | Çeyreklik / aylık / günlük |
| Dış denge ve kamu | Cari işlemler dengesi; ihracat; bütçe dengesi | Aylık |
| Bankacılık ve ödemeler | TL / döviz mevduat; tüketici kredileri; kartlı harcamalar; FAST anlık ödeme adedi | Haftalık / günlük |
Arka planda çalışan 4 araç
| Araç | İşlevi |
|---|---|
list_categories | EVDS konu kategorilerini listeler. |
list_datagroups | Seçilen kategorideki veri gruplarını getirir; arama kriteri destekler. |
list_series | Veri grubundaki serileri ve seri kodlarını listeler. |
get_series_data | Seçilen seri(ler) için tarih aralığı ve parametrelere göre veriyi getirir. |
Bu araçları kullanıcı doğrudan çalıştırmıyor; hangisinin hangi parametreyle çağrılacağına yapay zekâ modeli karar veriyor. Dört aracın tamamı veri okumaya yönelik.
EVDS-MCP nasıl kurulur? Adım adım rehber
1. EVDS API anahtarınızı alın
-
evds3.tcmb.gov.tr adresinden EVDS'ye üye olun.
-
"Benim Sayfam" bağlantısından giriş yapın.
-
Kullanıcı adınıza tıklayıp "Profilim" sayfasına gidin.
-
Sayfanın altındaki "API KEY KOPYALA" ile anahtarınızı kopyalayın.
2. Sunucuyu yapay zekâ aracınıza ekleyin
Bağlantı adresi: https://mcp.tcmb.gov.tr/tcmb-mcp/evds/mcp — kimlik doğrulama OAuth ile, EVDS API anahtarınız üzerinden yapılıyor.
-
Claude: Customize → Connectors → Add → Add Custom Connector. İsim "EVDS", adres yukarıdaki URL. "Connect" dedikten sonra açılan sayfada API anahtarınızı girip "Doğrula ve Giriş Yap"a basın.
-
ChatGPT: Ayarlar → Plugins → Browse directory → Add → Add Custom MCP Server. Authentication olarak OAuth seçin, "Continue to EVDS" adımında API anahtarınızı doğrulayın.
-
Claude Code:
claude mcp add --transport http evds https://mcp.tcmb.gov.tr/tcmb-mcp/evds/mcp -
Gemini CLI:
gemini mcp add --transport http evds https://mcp.tcmb.gov.tr/tcmb-mcp/evds/mcp -
LM Studio: Integrations → Install → Edit mcp.json ile sunucuyu ekleyin, ardından "Authenticate" adımından giriş yapın.
İlk denemeyi "EVDS'de hangi ana veri kategorileri var?" gibi basit bir soruyla yapabilirsiniz. Sosyal medyada paylaşılan ilk kullanıcı denemeleri de erişilebilen veri setlerinin birkaç saniyede tablo hâlinde listelenebildiğini gösteriyor.
Daha isabetli sonuç için 4 ipucu
-
Veriyi net tanımlayın: "kur verisi" yerine "USD/TRY satış kuru" yazın.
-
Tarih aralığı verin: "2024–2026 arası", "son 6 ay" gibi.
-
Sıklığı belirtin: günlük, haftalık, aylık ya da yıllık.
-
Çıktıyı tarif edin: tablo mu, grafik mi, yorumlu analiz mi istediğinizi söyleyin.
Dikkat edilmesi gerekenler
TCMB, bu hizmetteki rolünün verileri yapay zekâ araçlarıyla uyumlu biçimde sunmakla sınırlı olduğunu; kullanılan yapay zekâ araçlarından ve bunların çıktılarından sorumlu olmadığını açıkça belirtiyor. Kullanım kılavuzu ayrıca bağlantı açık olduğu sürece modelin aracı sizden ayrıca onay almadan çağırabileceği konusunda uyarıyor.
Bu nedenle özellikle yatırım, fiyatlama ya da raporlama kararlarında modelin kullandığı seri kodunu, dönemi ve birimi kontrol etmek, kritik rakamları EVDS üzerinden doğrulamak iyi bir alışkanlık olacaktır. MCP bağlantılarında güvenlik konusunu merak ediyorsanız AI ajan güvenliği ve MCP sunucuları yazımıza da göz atabilirsiniz.
Neden önemli?
Bir merkez bankasının resmi veri platformunu MCP standardıyla yapay zekâ araçlarına açması, kamu verisine erişimde yeni bir dönemin işareti. Ekonomistler, finans ekipleri, gazeteciler, akademisyenler ve öğrenciler için seri kodu aramadan, kod yazmadan analiz yapmanın önü açılıyor.
Şirketler için asıl fırsat ise EVDS verisini kendi iç verileriyle (satış, maliyet, stok) aynı yapay zekâ akışında birleştirmek: kur hareketine göre fiyatlama uyarıları, enflasyon beklentisine göre bütçe senaryoları ya da otomatik haftalık piyasa raporları artık çok daha kısa sürede kurulabilir.
SUNS Tech olarak MCP sunucuları, yapay zekâ entegrasyonları ve iş süreçleri otomasyonu üzerine çalışıyoruz. EVDS-MCP'yi kendi raporlama ya da karar destek süreçlerinize entegre etmek isterseniz yapay zekâ çözümlerimizi inceleyebilir veya teklif alabilirsiniz.
